Voorwoord
‘Stoppen voor oranje? Waar ligt de grens van de belastingadviseur?’ Dit is de prikkelende titel van het congres van T.F.V. “De Smeetskring” op 21 oktober 2009 in het Willem II stadion.
De invoering van de Vierde tranche van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) per 1 juli 2009 heeft tot stevige beroering in de fiscaliteit geleid. Nu is turbulentie in het belastingrecht beslist geen zeldzaam verschijnsel, sterker nog het is aan de orde van de dag. Als we alleen al kijken naar de onafzienbare maalstroom aan wetswijzigingen dan zien we dat het belastingrecht geen rustig bezit is. Maar ook de jurisprudentie en de vele beleidsregels maken deel uit van de fiscale dynamiek. En dan zijn de ontwikkelingen op het terrein van het Europese en internationale belastingrecht nog niet eens genoemd. Maar niet enkel juridisch technische ontwikkelingen zorgen voor turbulentie. De introductie van het fenomeen Horizontaal toezicht zorgt voor een kanteling in de betrekkingen tussen Belastingdienst en belastingplichtigen. Vertrouwen, transparantie en begrip komen in de plaats van het vriend vijand-denken. Open overleg in plaats van loopgraven.De Awb biedt het bestuursrechtelijke kader voor de rechtsbetrekking tussen Belastingdienst en belastingplichtige. Veranderingen in de Awb zijn dan ook van groot belang voor de fiscale uitvoeringspraktijk. Hoe zit dat dan met de Vierde tranche? Het meest opvallende aspect daarvan is toch wel titel 4.5 Awb dat handelt over de bestuurlijke boete. Natuurlijk, titel 4.4 Awb bijvoorbeeld met betrekking tot de invordering van bestuursrechtelijke geldschulden is ook nieuw, maar de inhoudelijke wijzigingen in het fiscale invorderingsproces zijn qua aantal beperkt en niet heel bijzonder.
Titel 4.5 Awb is daarentegen wel ‘spectaculair’ omdat het nu mogelijk is belastingadviseurs als ‘medepleger’ van een onjuiste aangifte een bestuurlijke boete op te leggen. Daarmee heeft de fiscus een zwaar wapen ten behoeve van de rechtshandhaving in handen. Maar hoe nodig is dit wapen? De Belastingdienst beschikt immers al over veel mogelijkheden om degene die in samenwerking met de belastingplichtige ‘fiscaal onwenselijk gedrag vertoont’ aan te pakken. En bovendien, past dit middel wel in de door de Belastingdienst nagestreefde horizontale samenwerking? Horizontale samenwerking kan immers enkel gedijen in een context die vertrouwen en transparantie mogelijk maakt. Komt nu ook de relatie tussen belastingadviseur en cliënt niet onder druk te staan?
De centrale vraag is dan: wat mag de belastingadviseur nu wel en niet doen? Kortom, wat is rood en wat is groen, maar dus ook wanneer staat het verkeerslicht op oranje?
Geen wonder dat de Vierde tranche Awb de fiscale gemoederen danig in beweging heeft gebracht. In dit licht is de keuze van T.F.V. “De Smeetskring” om het jaarlijkse Congres te wijden aan de Vierde tranche Awb, en meer in het bijzonder aan de positie van de belastingadviseur, buitengewoon gelukkig. De congrescommissie heeft een aantal deskundige sprekers weten te strikken voor zowel de lezingen in de ochtend en de workshops in de middag. Zij staan garant voor een boeiend en kleurrijk congres. Ik verheug mij op deze dag!
Prof. mr. dr. J.L.M. Gribnau
Dagvoorzitter 2009